Een internationale erfenis is geen gewone erfenis. Zodra een overledene in het ene land woonde en bezittingen had in een ander land — of een andere nationaliteit had dan het land van overlijden — wordt de nalatenschap grensoverschrijdend en valt zij onder EU Verordening 650/2012 (de zogenaamde “Brussel IV” Erfrechtverordening). Een verkeerde analyse van het toepasselijke recht kan de erfgenamen confronteren met een legitieme die zij niet hadden verwacht, leiden tot dubbele belasting of de afwikkeling met maanden vertragen.
Tomas Ballestero Advocaten begeleidt Nederlandse en Vlaamse families al sinds 1992 bij grensoverschrijdende nalatenschappen met activa in Spanje.
Wat doet Verordening 650/2012 precies?
De Verordening is van toepassing op nalatenschappen van personen die zijn overleden op of na 17 augustus 2015. Drie kernregels:
- Eén toepasselijk recht. Eén nationaal recht regelt de gehele nalatenschap — zowel roerende als onroerende goederen.
- Gewone verblijfplaats als hoofdcriterium. Als de overledene op het moment van overlijden zijn gewone verblijfplaats in Spanje had, regelt het Spaanse erfrecht de gehele wereldwijde nalatenschap.
- Rechtskeuze is mogelijk. Artikel 22 staat toe het recht van uw nationaliteit te kiezen om uw nalatenschap te beheersen.
Belangrijk voor Nederlandse cliënten: voor Nederlanders die permanent in Spanje wonen, betekent dit dat zonder uitdrukkelijke rechtskeuze de Spaanse legitieme regels op uw nalatenschap van toepassing zijn — en die zijn aanzienlijk strikter dan de Nederlandse. De keuze voor Nederlands recht in een Spaans testament is daarom in negen op de tien gevallen aan te bevelen.
De Europese Erfrechtverklaring (EEV)
De Verordening creëerde een uniform document — de Europese Erfrechtverklaring (“Certificado Sucesorio Europeo”) — waarmee erfgenamen hun status kunnen aantonen in elke andere EU-lidstaat zonder verdere legalisatie. In de praktijk maakt de EEV het mogelijk dat een Nederlandse erfgenaam een villa in Javea kan inschrijven met één enkel Spaans certificaat.
Veelvoorkomende scenario’s
Scenario A — Nederlandse gepensioneerde, gewone verblijfplaats Spanje, geen rechtskeuze
Een 73-jarige Nederlander woonde sinds 15 jaar permanent in Moraira. Hij had een Nederlands testament met een tweetrapsmaking. Bij overlijden paste de Spaanse autoriteit Spaans erfrecht toe. De kinderen uit zijn eerste huwelijk hadden recht op de Spaanse legitieme — tweederde van de nalatenschap — wat het Nederlandse testament niet had voorzien.
Scenario B — Vlaams echtpaar, keuze voor Belgisch recht, woning in Calpe
Een Vlaams echtpaar uit Antwerpen bezat een appartement in Calpe. Hun Spaanse testament bevatte een uitdrukkelijke keuze voor Belgisch recht. Belgisch recht regelde de nalatenschap — inclusief de Belgische reserve — terwijl de formele overdrachtsprocedure Spaans bleef.
Scenario C — Nederlandse echtgenoten, langstlevende-regeling
Een Nederlands echtpaar woonachtig in Javea heeft een Spaans testament opgesteld met rechtskeuze voor Nederlands recht. Bij overlijden van de eerste echtgenoot erfde de overlevende volgens de langstlevende-regeling.
Praktische checklist
- Maak een Spaans testament voor uw Spaanse bezittingen.
- Voeg een uitdrukkelijke rechtskeuzeclausule toe.
- Controleer de samenhang met uw bestaande Nederlandse of Belgische testament.
- Anticipeer op Spaanse erfbelasting (ISD).
- Houd rekening met niet-EU erfgenamen.
Veelgestelde vragen
Is er een belastingverdrag tussen Spanje en Nederland over erfbelasting?
Nee. Er bestaat geen specifiek erfbelastingverdrag tussen Spanje en Nederland. Dubbele belasting wordt vermeden via de interne Spaanse en Nederlandse regels van verrekening van buitenlandse belasting.
En tussen Spanje en België?
Ook geen bilateraal erfbelastingverdrag. Dezelfde aanpak via interne regels geldt. Voor Brussel, Vlaanderen en Wallonië gelden bovendien verschillende gewestelijke tarieven.
Vervangt de Europese Erfrechtverklaring de Spaanse notariële akte?
Nee. De EEV bewijst uw status als erfgenaam. De Spaanse notariële akte draagt de eigendom van Spaanse bezittingen daadwerkelijk over.
Contact
Tomas Ballestero Advocaten
Hoofdkantoor: Avenida del Pla 126, 2ª planta, 28A–28B, 03730 Javea / Xàbia (Alicante)
Kantoor Valencia: Calle Burriana 34, Valencia
Vaste lijn: +34 965 792 946
Mobiel: +34 607 320 768
E-mail: [email protected]
